Adı geçici ama ödediğiniz para kaybolmuyor — yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülüyor. Kümülatif hesabın nasıl işlediğini çalışılmış örnekle gösterdik.
Geçici vergi, yıllık kazancınız üzerinden ödeyeceğiniz verginin yıl içinde üçer aylık dönemlerde peşin alınan kısmıdır. Gelir vergisi mükelleflerinde oran %15, kurumlar vergisi mükelleflerinde %25. Yıl sonunda yıllık beyannameyi verdiğinizde, yıl boyunca ödediğiniz geçici vergiler hesaplanan vergiden düşülür.
Adı "geçici" ama ödediğiniz para kaybolmuyor. Devlet vergiyi yılın sonunu beklemeden topluyor, siz de yıllık beyanda aynı tutarı mahsup ediyorsunuz. Fazla ödediyseniz iade alıyorsunuz.
Ticari kazanç elde eden gerçek kişiler, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri geçici vergi kapsamında. Yani şahıs şirketi işleten bir esnaf da, limited şirket de aynı sistemin içinde — değişen sadece oran.
| Mükellef | Oran | Kazanç türü |
|---|---|---|
| Gelir vergisi mükellefi | %15 | Ticari kazanç, serbest meslek kazancı |
| Kurumlar vergisi mükellefi | %25 | Kurum kazancı |
| Banka, finans, sigorta ve benzeri kurumlar | %30 | Kurum kazancı |
Kapsam dışında kalanlar da var: basit usulde vergilendirilenler, zirai kazanç sahipleri ve ücret geliri dışında beyana tabi geliri olmayanlar geçici vergi vermiyor. Kira geliri ya da menkul sermaye iradı da tek başına geçici vergi doğurmuyor.
Takvim yılı dörde ayrılıyor ve her dönem, bitişini izleyen ikinci ayın 17'sinde beyan ediliyor. Ödeme de aynı süre içinde yapılıyor — beyan için ayrı, ödeme için ayrı bir tarih yok.
| Dönem | Kapsadığı aylar | 2026 tarihi |
|---|---|---|
| 1. dönem | Ocak - Şubat - Mart | 17 Mayıs 2026 |
| 2. dönem | Nisan - Mayıs - Haziran | 17 Ağustos 2026 |
| 3. dönem | Temmuz - Ağustos - Eylül | 17 Kasım 2026 |
| 4. dönem | Ekim - Kasım - Aralık | 17 Şubat 2027 |
Dönemler kümülatif işliyor. İkinci dönemde Ocak-Haziran'ın tamamını hesaplayıp birinci dönemde ödediğinizi düşüyorsunuz — sadece Nisan-Haziran'a bakmıyorsunuz. Dört döneme ait tarihlerin tamamını 2026 geçici vergi dönemleri sayfasında tabloladık.
Yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülüyor. Gelir vergisi mükellefiyseniz Mart ayında, kurumlar vergisi mükellefiyseniz Nisan ayında verdiğiniz beyannamede bu mahsup otomatik yapılıyor.
Yıl içinde ödediğiniz geçici vergi, yıllık verginizden fazla çıktıysa aradaki farkı iade alıyorsunuz. İade doğrudan hesabınıza geçmiyor; önce diğer vergi borçlarınıza mahsup ediliyor, kalan varsa talep üzerine ödeniyor.
Kazanç çıkmadıysa geçici vergi de çıkmıyor. Ama beyanname verme yükümlülüğünüz devam ediyor — "nasılsa vergi yok" diye beyannameyi atlarsanız özel usulsüzlük cezası doğuyor.
Bir dönemde zarar, sonrakinde kâr ettiyseniz kümülatif hesap sizi koruyor. Ocak-Haziran toplamına bakıldığı için ilk çeyrekteki zarar ikinci çeyrekteki kârı azaltıyor.
Şahıs şirketi işleten bir danışmanın Ocak-Haziran arası kayıtları şöyle olsun:
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Ocak-Haziran toplam hasılat | 900.000 TL |
| İndirilebilir giderler | 340.000 TL |
| Geçici vergi matrahı | 560.000 TL |
| Hesaplanan geçici vergi (%15) | 84.000 TL |
| 1. dönemde ödenen | 31.500 TL |
| 17 Ağustos'ta ödenecek | 52.500 TL |
Dikkat edilecek yer şurası: 84.000 TL'nin tamamını değil, birinci dönemde ödediğiniz 31.500 TL'yi düştükten sonra kalanı ödüyorsunuz. Bu mahsubu atlayıp tam tutarı yatıran mükellef, yıl sonunda iade sürecine giriyor ve parası aylarca bağlı kalıyor.
Kendi rakamlarınızla denemek isterseniz geçici vergi hesaplama aracına matrahınızı girip dönem tutarını görebilirsiniz.
20 yılı aşkın mali müşavirlik tecrübesiyle KOBİ'lerin vergi planlaması ve teşvik yönetimi süreçlerini yönetmektedir.
En sık gelen soruları kısa cevaplarla derledik.
Çeyreğin ayları ile beyannameye yazılan matrahın süresi aynı değil: 2. dönemde Ocak-Haziran'ın tamamına bakılıyor, 1. dönemde hesaplanan vergi düşülüyor. Dört dönemin tarihlerini gün adıyla birlikte verdik.
Ocak-Mart dönemi hangi tarihte beyan edildi, son gün neden 18 Mayıs oldu ve ilk dönem kayıtları 2. dönem matrahına nasıl giriyor — hepsini burada bulacaksınız.
Resmî GİB vergi takvimi ekranını nasıl okuyacağınızı burada anlattık. Tarih seçimi, Haziran sonu öne çıkan satırlar, Temmuz ikinci taksit baskısı ve geçici vergi bağlantısını bir arada bulacaksınız.
GİB'in duyurusuna göre yıllık gelir vergisi 2. taksitin son günü, bu taksitle kimlerin yükümlü olduğu, ödeme kanalları ve gecikme durumunda işleyen süreç burada.
