Cafe Açmak İçin Gerekli Belgeler: Ruhsat Sırası, Alkol İzni ve Maliyet

Cafe için hangi ruhsat: alkollü mü, alkolsüz mü?

Alkol servisi yapmayan kafe sıhhî işyeri, yapan kafe umuma açık istirahat ve eğlence yeri sayılıyor. Birincisinde belediye ruhsatı başvuru uygunsa aynı gün veriyor. İkincisinde başvuru bir ay içinde sonuçlanıyor, kolluk görüşü alınıyor ve ruhsat, açık alkollü içki satış belgesini ibraz edene kadar kesinleşmiyor. Her iki yolda da Tarım ve Orman Bakanlığının il ya da ilçe müdürlüğünden gıda işletme kaydı alıyorsunuz, çalışanların hijyen eğitimi belgesi de denetimde isteniyor.

Vergi kaydı, oda kaydı ve belediye başvurusunun genel sırası dükkân açmak için gerekli belgeler yazısında adım adım var. Kafeyi şahıs işletmesi olarak açıyorsanız önce şahıs şirketi kuruluş adımlarını tamamlayın.

Ruhsatta yazan faaliyet konusu yolu seçiyor. Kafeterya yazıyorsa sıhhî işyerisiniz, kahvehane ya da kıraathane yazıyorsa umuma açık yer yoluna giriyorsunuz (Ek-3 D). Kahvehane, kıraathane ve pastane olarak ruhsatlı bir yerde alkol servisi yapamıyorsunuz (Tütün ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md.10/3). İçkili servis düşünüyorsanız ruhsatı baştan içkili kafe olarak istemeniz gerekiyor.

Mekân kiralamadan önce bakılacaklar

Tapuda mesken olarak görünen bağımsız bölümde lokanta, pastane, kahvehane gibi yerler açmak için kat maliklerinin oy birliğiyle karar alması gerekiyor (İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik md.5/b). Kafe de lokanta ve pastane gibi gıda ve beslenme yeri olduğundan oy birliği kararını kira sözleşmesinden önce alın. Tapuda iş yeri görünen yerde ise alkolsüz kafe için bu madde karar aramıyor. İçkili kafe gibi umuma açık yerlerde yönetim planında aksi yazmıyorsa kat maliklerinin oy çokluğu yetiyor.

İçkili kafede adres ayrıca iki şarta takılıyor. İçkili yer bölgesini belediye meclisi tespit ediyor ve bölgenin dışında içkili yer açılamıyor (md.29). İkincisi okul, öğrenci yurdu ve anaokuluna uzaklık: mesafe bina ya da varsa bahçe kapıları arasından, yaya yolu ve yaya kurallarına göre gidilen en kısa güzergâhla ölçülüyor ve en az 100 m olması gerekiyor (md.32, md.34). Özel eğitim kurumları ve okullar dışındaki özel öğretim kurumlarında mesafe aranmıyor, ama kafe ile aynı binada bulunamıyorlar. Mabet için mesafeyi mevzuat ayrıca belirliyor (md.5/ı). Adresi tutmadan önce belediyeye içkili yer bölgesinde olup olmadığını sorun.

İtfaiye raporu umuma açık yerlerde zorunlu. Alkolsüz kafede ancak otuzdan fazla çalışan olduğunda ya da kafe, ana kapı dışında cadde ve sokağa doğrudan bağlantısı olmayan bir iş hanı ya da çarşıda yer aldığında gündeme geliyor. Diğer durumlarda yangın tedbirlerini almış olmanız yetiyor (md.5/h). Binanın erişilebilirlik mevzuatına uygun düzenlenmesi de ruhsat şartı (md.5/k).

Mutfak ve salon için Ek-1'in ortak maddeleri geçerli. Yiyeceklerin hazırlandığı bölümlerin tabanı, duvarları ve gıdanın temas ettiği tezgâh ile ekipman kaplamaları seramik, mermer, paslanmaz çelik gibi kolay temizlenebilir malzemeden olacak. Hazırlama ve pişirme bölümünde buhar, koku ve duman için baca sistemi kurulacak. Bardak ve tabak cam ya da porselen, kaşık, çatal ve bıçak paslanmaz çelik olacak. Tuvalet ile mutfak yan yana olmayacak. On kişiden fazla çalışanı olan müstakil işyerinde dinlenme yeri, kıyafet değiştirme kabini ve bay ile bayan için ayrı tuvalet isteniyor.

Ruhsat başvurusu ve lokanta sınıfları

Başvuruyu Örnek 1 başvuru ve beyan formuyla belediyeye yapıyorsunuz, formda istenen ruhsat türü kutusunu sıhhî ya da umuma açık olarak işaretliyorsunuz. Sıhhî işyerinde başvuru yönetmeliğe uygunsa ruhsat aynı gün veriliyor, belediye bir ay içinde yerinde kontrol ediyor, eksik çıkarsa size bir defaya mahsus 15 gün tanıyor (md.12, md.13). Umuma açık yerde belediye kolluğun görüşünü alıyor, kolluk yedi gün içinde bildiriyor ve başvuru bir ay içinde sonuçlanıyor (md.32). Ruhsatı işyerinde herkesin görebileceği yere asıyorsunuz (md.11).

Ek-1'in D bölümü yemek servisi yapan yerleri dört ana gruba ayırıyor:

Alkolsüz kafe çoğunlukla son satıra giriyor. Menüde sıcak yemek pişirip lokanta gibi çalışacaksanız durum değişiyor. Yönetmeliğin Ek Madde 2'si işyeri sahibinin ya da her meslek dalında çalıştırdığı en az bir kişinin ustalık belgesi, ilgili alandan diploma ya da kurs bitirme belgesi taşımasını istiyor, kapsama girmeyen faaliyetlerde bu belgeler aranmıyor. Ticaret Bakanlığının Lokantacılık Meslek Kılavuzu lokantacılığı Yiyecek İçecek Hizmetleri Alanı içinde Aşçılık Dalı'na yerleştiriyor ve belediyelerin bu dalda ustalık belgesi ya da muadili istemesi gerektiğini yazıyor. Kılavuz 2021 tarihli. Kafeterya maddesi ise ustalık belgesinden söz etmiyor.

Belirleyici olan, mutfağınızın hangi gruba gireceği. Yalnız içecek ve soğuk ürün servisi yapıyorsanız kafeterya satırındasınız. Sıcak yemek pişirecekseniz ruhsat birimine hangi sınıfta değerlendirileceğinizi ve ustalık belgesi ya da diploma isteyip istemediklerini başvurudan önce sorun.

Gıda işletme kaydı ve hijyen eğitimi

Yönetmelik gıdanın üretildiği, işlendiği, satıldığı ya da servis edildiği her yeri gıda işletmesi sayıyor. Gıdanın işlendiği ve aynı mekânda tüketime sunulduğu yerler toplu tüketim yeri, yani kafe, pastane ve lokanta bu gruba giriyor ve işletme kaydı yaptırmak zorunda (Gıda İşletmelerinin Kayıt ve Onay İşlemlerine Dair Yönetmelik md.4, md.5).

Başvuruyu Bakanlığın il müdürlüğüne, il müdürlüğü yetki verdiyse ilçe müdürlüğüne yapıyorsunuz. Islak imzayla ya da elektronik imzayla verebiliyorsunuz. Müdürlük dosyayı 15 iş günü içinde inceliyor, bilgi ve belgeler eksiksizse işletme kayıt belgesini düzenliyor, eksik ya da yanlış varsa dosyayı resmî yazıyla iade ediyor (md.6). İstanbul İl Müdürlüğünün başvuru rehberindeki beyanname ticaret unvanını, vergi numarasını, faaliyet konusunu, adresi, personel sayısını, haftalık çalışma gün ve saatini ve faaliyet dönemini soruyor. İşyeri açma ruhsatı satırı yalnız ekmek ve pide üreten işyerleri için dolduruluyor.

Başvuru ücretli. Ücret, 5996 sayılı Kanunun 35. maddesine göre Bakanlığın birim fiyat listesinden, işletmenin personel sayısına göre kademeli alınıyor ve il müdürlüğü döner sermaye hesabına yatırılıyor. Dosya geri çekilse ya da iade edilse yatırılan ücret geri gelmiyor. 2026 tutarını başvuracağınız müdürlükten öğrenin.

Kayıt belgesi ticaret unvanı, gerçek ya da tüzel kişi, adres ve faaliyet konusu için geçerli. Bunlardan biri değişirse belge geçerliliğini kaybediyor, değişiklikten sonra en geç üç ay içinde belgeyi dilekçeyle yeniletiyorsunuz. Faaliyeti durdurursanız bunu da üç ay içinde müdürlüğe bildirmeniz gerekiyor (md.6).

Hijyen eğitimi ayrı bir yükümlülük. Hijyen Eğitimi Yönetmeliği restoran ve benzeri gıda hizmeti verilen yerleri kapsıyor, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı öğretim kurumlarından alınan belgeye sahip olmayan kişi çalıştırılamıyor. İşyerinde bizzat çalışan işveren de eğitimi almak zorunda. Eğitim en az sekiz saat sürüyor, belge kişi hizmet verdiği sürece geçerli sayılıyor ve eğitim veren kurum ücret talep edebiliyor (md.5, md.6). Belgesiz çalışan her kişi ayrı bir aykırılık sayılıyor, işlem 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu md.282'ye göre yapılıyor (md.11). Ceza tutarı yönetmelikte yazmıyor, kanunun 282. maddesindeki güncel tutara bakılıyor.

Alkol ve nargile belgeleri

Alkol ya da nargile servisi yapacak yere belediye kesinleşmemiş ruhsat düzenliyor. Açık alkollü içki satış belgesini ve nargile için nargilelik tütün mamulü sunum uygunluk belgesini bir aylık süre içinde belediyeye ibraz edip ruhsatı kesinleştiriyorsunuz. Belge süresinde ibraz edilmezse ruhsat iptal ediliyor ve yer kapatılıyor (İşyeri Açma Yönetmeliği md.32, 17 Nisan 2021 değişikliği).

Belgeleri Tarım ve Orman Bakanlığı veriyor. Yönetmelik, Bakanlığın internet sitesindeki başvuru formunun elektronik ortamda doldurulup imzalanmasını istiyor. Açık içki belgesinde forma ruhsat örneği, vergi mükellefiyet kaydına ilişkin belge ve banka dekontu ekleniyor. Tüzel kişide ayrıca Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi örneği, imza sirküleri ya da vekâletname istiyor. Elektronik tebligat adresini yazılı beyan etmek de 2023'ten beri şart (Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md.12, 20 Eylül 2023 değişikliği). Bakanlık başvuruyu en geç 30 gün içinde sonuçlandırıyor (md.13).

Rakamlar yan yana gelince sıkışık bir takvim çıkıyor: ruhsattan sonra belgeyi bir ay içinde ibraz edeceksiniz, Bakanlığın karar süresi ise 30 güne kadar uzayabiliyor. Başvuruyu kesinleşmemiş ruhsatı aldığınız gün yapın.

Belgeyi aldıktan sonra da her yıl Ocak ayı başından Mart ayı sonuna kadar süre uzatım işlemi yaptırmak zorundasınız. Belgeyi hangi ayda aldığınızın önemi yok: Kasım'da belge alan işletme Ocak'ta süre uzatım bedelini ödüyor. Süre uzatımını yaptırmayanın belgesi, uzatım döneminin sonundan 30 gün sonra geçerliliğini yitiriyor ve yeniden belge almak gerekiyor (md.14).

2026 bedelleri Tebliğ 2025/35'te şöyle:

Tebliğ süre uzatımı için ayrı bir satır açmıyor, belge ve süre uzatım bedellerini aynı başlıkta veriyor. 2026 tebliği 30 Aralık 2025'te yayımlandı, 2027 bedelleri henüz açıklanmadı. Tutarlar yıl içinde sabit kalıyor, yeni yılın bedeli Ocak'ta o yıl yayımlanan tebliğle başlıyor.

Yasaklar da bu bölümde duruyor. 18 yaşından küçükleri alkollü içki verilen bar, meyhane gibi içkili yerlere ve kıraathanelere ebeveyniyle bile alamıyorsunuz, onlara alkollü içki ya da nargile sunamıyorsunuz (md.44).

Çalışanlar ve açılıştan sonraki kayıtlar

Umuma açık yerde 18 yaşından küçük çalıştırılamıyor. Çalışanların adı, kimlik numarası, adli sicil ve bulaşıcı hastalığı olmadığına dair beyanı yetkili idareye veriliyor. Bulaşıcı hastalığı olmadığını gösteren resmî sağlık raporunu çalışan işe başlamadan önce alıyor, rapor 6 ayda bir yenileniyor ve işyerinde hazır tutuluyor. Belediye ruhsat aşamasında raporu istemiyor, denetimde görevliye gösteriyorsunuz (md.36).

İşletme tüzel kişiye aitse işyerini idare edecek bir mes'ul müdür görevlendirmek zorundasınız, gerçek kişi de görevlendirebiliyor. Ruhsat başvurusunda mes'ul müdürün adı, soyadı, kimlik numarası ve sözleşme tarihini beyan etmeniz yetiyor, sözleşme işyerinde bulunacak (md.35). Açılış ve kapanış saatlerini belediye encümeni belirliyor (md.33). Çalışan işten ayrılınca 24 saat içinde kimlik bildirme belgesini kolluğa veriyorsunuz (md.43). Müzik açacaksanız Çevresel Gürültü Kontrol Yönetmeliği kapsamında alınmış müzik yayın izni gerekiyor. İzin ruhsata işlenmiyor, işyerinde bulunduruluyor (md.38).

Kafe müşteriye doğrudan sattığı için yeni nesil ödeme kaydedici cihaz kullanıyor, ÖKC muafiyeti bu işletmelerde beklenmiyor. Kart ödemesi alacaksanız POS komisyon oranlarını açılıştan önce karşılaştırın. Vergi levhasını Dijital Vergi Dairesi'nden ücretsiz alıyorsunuz.

İçecek satan kafe, DOA'lı ambalajın iade noktası sayılıyor ve DBYS kaydı yaptırması gerekiyor. Mevcut işletmelere tanınan kayıt süresi Ekim 2026 sonunda doldu. dbys.gov.tr'de yeni açılan işletmeler için ayrı bir süre duyurusuna rastlamadık, kaydı açılışla birlikte yapın.

Maliyet ve süre özeti

İki belgenin bedelini birlikte hesaplayınca senaryolar şöyle çıkıyor:

Bu tutarlar ilk belgenin bedeli. Ocak-Mart arasındaki süre uzatımı için o yılın tebliğindeki bedeli ayrıca ödüyorsunuz.

Kira, mutfak ekipmanı, mobilya ve dekorasyon için resmî bir tarife yok; fiyat şehre ve mekâna göre çok değişiyor. İki ayrı tedarikçiden teklif alın ve ruhsat şartı olan aspiratör, tuvalet ve mutfak bölümlerini teklife ekletin.

Alkolsüz kafede ruhsat aynı gün çıkabiliyor, asıl bekleme gıda kaydındaki 15 iş günü. Alkollü yerde ruhsat için başvuru bir ay içinde sonuçlanıyor, belgeleri de kesinleşmemiş ruhsattan sonraki bir aylık süre içinde ibraz ediyorsunuz.